Sejarah Pengangkutan di Port Weld

Port Weld merupakan perhentian terakhir jalan keretapi Larut manakala Matang merupakan perhentian akhir jalan ke Taiping.

Perkhidmatan kapal menghubungi Port Weld dengan Pulau Pinang bejalan setiap hari dimana kapal-kapal ini berlayar mengikuti persisiran pantai, manakala kapal-kapal layar Melayu yang lebih kecil banyak berlabuh di Matang. Perhubungan di antara Port Weld dan Taiping, bandar utama daerah Larut, hanya melalui jalan keretapi dan denai yang boleh dilalui kereta kuda. Oleh sebab itu, untuk mengurangkan kos, barang-barang dagangan dibawa melalui jalan air ke Matang, dan dari situ, pedagang-pedagang boleh mengangkut barangan mereka dengan sendiri ke Taiping, Kuala Kangsar dan daerah Kinta.

Kapal stim di Port Weld, sekitar tahun 1890an. (Sumber: Arkib Negara Malaysia)

Walaupun kedudukan Port Weld agak strategik dari segi aktiviti pengagihan barang-barang dagangan dari Pulau Pinang yang hanya 40 batu jauhnya, bilangan penduduknya tidak berkembang pesat. Di sini, kerajaan British telah membina dermaga, menambak tanah, membina jalanraya dan sistem saliran. Bekalan air di Port Weld baik kerana ianya disalirkan dari bukit-bukit di Larut. Semua usaha ini dilakukan dengan harapan Port Weld berkembang sebagai penempatan pedagang-pedagang British. Namun begitu, penduduk Port Weld hanya terdiri daripada kakitangan kerajaan dan sebilangan peniaga runcit yang membekalkan barangan untuk penduduk pekan Port Weld itu sendiri dan kampung-kampung nelayan di persekitaran. Satu pengajaran bagi pihak British di sini adalah supaya tidak membuat keputusan untuk membina pelbagai prasarana dengan melulu.

Keretapi Port Weld-Taiping. (Sumber: Arkib Negara Malaysia)

Jika difikirkan, Port Weld hanyalah sebuah tempat di mana orang ramai berjalan dari kapal ke stesen keretapi atau sebaliknya, dan kesemua aktiviti yang berlaku di pekan ini boleh dijalankan tanpa ramai kakitangan, yang kebanyakannya lebih suka tinggal di bandar-bandar yang lebih besar seperti Taiping. Oleh kerana sisten keretapi dari Port Weld baik, seorang peniaga akan sanggup ke pelabuhan untuk menyelia pengagihan barang-barangnya sendiri, tanpa bergantung kepada kakitangan pelabuhan atau keretapi. Oleh sebab si peniaga ini boleh kembali ke pekan asalnya dalam tempoh 20 minit setelah selesai hal perniagaannya, tiada sebab untuk si peniaga ini membuat Port Weld tempat kediamannya. Cita-cita British untuk menjadikan Port Weld seperti bandar-bandar pelabuhan di Singapura atau Hong Kong nampaknya tidak berjaya.

Rujukan: Swettenham FA. V. Ports and Waterways. In About Perak. Singapore: Straits Times Press; 1893. p26-28.

Sumber: http://sembangkuala.wordpress.com/

Sejarah Pembukaan Landasan Port Weld

Ianya bermula pada 20 Februari 1880 apabila kerajaan meluluskan rancangan pembinaan jalan keretapi dari Taiping ke Teluk Kertang. Serentak dengan itu, kerja-kerja mengukur tapak landasan juga telah dimulakan. Namun atas faktor kemajuan masa depan, akhirnya landasan yang pertama di negara ini telah dibina menghubungkan Taiping dengan Kuala Sepetang. (Yang kedua jika landasan kayu antara Johor Bahru dengan Gunung Pulai diambil kira).

Oleh kerana ketiadaan Jurutera yang berpengalaman untuk membina jalan keretapi ini, seorang pekerja telah dibawa masuk dari kerajaan Ceylon (Sri Lanka) bagi membantu membina landasan ini.

Beberapa buah stesen dan perhentian telah dibina di sepanjang laluan sejauh 8½ batu itu. Antaranya adalah stesen di kawasan dua setengah batu dari pelabuhan (Matang Road) dan Batu Lima (sekarang Simpang). Seterusnya stesen di Taiping yang terletak di padang Sekolah King Edward VII sekarang ini, manakala bangunan ibu pejabat keretapi pula terletak di kawasan berhampiran Rumah Rehat sekarang.

Port Weld dipilih sebagai pelabuhan kerana keadaan Teluk Kertang tidak sesuai untuk aktiviti perkapalan. Sewaktu air pasang, ombak boleh mencecah sehingga sebelas kaki. Selain daripada itu, pemilihan Port Weld adalah kerana airnya dalam, sesuai untuk kapal bersauh atau berlabuh dan jaraknya agak dekat dengan Pulau Pinang.

Port Weld juga adalah tempat pertemuan empat kuala sungai dengan tebing berlumpur yang lembut setinggi empat kaki sewaktu air surut.

Sewaktu pembinaan landasan, banyak lembu yang mati akibat wabak penyakit lembu dan ini menyebabkan sewa kereta lembu melambung naik. Ini telah membawa orang ramai mula beralih untuk menggunakan perkhidmatan keretapi. Pada masa yang sama, perkhidmatan dari pintu ke pintu menggunakan kereta lembu mengalami kesulitan dan membebankan pengguna.

Pembinaan landasan itu yang mana adalah kemudiannya menjadi sebahagian daripan jajaran Keretapi Negeri Perak, disifatkan sebagai berjaya dengan permintaan yang semakin bertambah walaupun terdapat kekurangan stok guling (rolling stock) sejak dari mula landasan beroperasi.

Pada 12 Februari 1885, Gabenor Negeri Selat telah memeriksa landasan tersebut dalam satu perjalanan yang mengambil masa selama 40 minit.

Pada 1 Jun 1885, landasan Kuala Sepetang ke Taiping dibuka kepada trafik. Sejumlah $ 345,000.00 telah dibelanjakan sehingga tahun 1885. Kos ini termasuk pembinaan landasan, bangunan dan pembelian enjin serta gerabak juga peralatan trafik lainnya.

Perlu diketahui, Larut adalah sebuah daerah yang kaya dengan perlombongan bijih timah dan kawasan yang mempunyai banyak lombong-lombong bijih timah terletak di sepanjang laluan di antara Teluk Kertang dan Kamunting. Sebelum landasan keretapi dibina, kereta lembu telah digunakan untuk mengangkut bijih timah dari lombong bijih ke pelabuhan. Malah selepas perkhidmatan keretapi dimulakan, dalam tahun 1887, sebanyak 150 hingga 200 buah kereta lembu masih digunakan di antara dua tempat tersebut, yang mana kapal-kapal masih berlabuh di Teluk Kertang untuk kerja-kerja pemunggahan barang-barang.

Selain mengangkut bijih timah ke Port Weld, perjalanan balik keretapi akan dipenuhi dengan kayu bakau yang dijadikan kayu api secara meluas di lombong-lombong bijih timah. Sungguhpun begitu, bukan bijih timah atau kayu bakau yang menjadi penyumbang utama pendapatan kepada Keretapi Negeri Perak ketika itu sebaliknya hasil pendapat tinggi diperolehi daripada penjualan tiket untuk tren penumpang, barang-barang dan bungkusan.

Hasil pendapatann keretapi bagi tahun 1886 adalah $55,157 di mana penumpang menyumbang $17,649 dan barang-barang serta bungkusan menghasilkan pendapatan sebanyak $16,885. Hasil dari kayu bakau pula adalah $8,251. Jumlah perbelanjaan keseluruhan untuk kerja-kerja senggaraan dan pembaikan pula adalah sekitar $36,794. Pada tahun iu juga, sebuah lokomotif baru, enam gerabak kelas 3 dan sepuluh gerabak tepian sisi tinggi telah ditambah.

Walau bagaimanapun, perkhidmatan di landasan itu yang beroperasi untuk berpuluh tahun lamanya terpaksa dihentikan atas sebab masalah ekonomi serta ketidakmampuan pelabuhan Port Weld menerima kapal-kapal besar untuk berlabuh.

Sumber: http://zkeretapi.blogspot.com/

F.M.S.R - Taiping - Port Weld Railway Line

Kuala Sepetang dahulunya dikenali sebagai Port Weld dinamakan sempena nama seorang Governor, Frederick Weld (Kuala Sepetang adalah nama asal sebelum dinamakan semula). Terletak berhampiran kuala sungai dan berada dalam daerah Taiping di Perak , ia bermula sebagai tempat perkampungan nelayan.

Tujuan utama landasan dibina adalah untuk menghubungkan antara kawasan perlombongan di Larut dengan pelabuhan terdekat iaitu Port Weld. Landasan keretapi juga telah memudahkan perjalanan keluar masuk buruh dan pelombong ke tempat bekerja.Ia menjadikan Stesen Taiping sebagai stesen keretapi pertama di negara ini.

Info mengenai landasan keretapi Taiping – Port Weld

• Landasan dibuka pada : 1 Jun 1885
• Pembukaan rasmi : Sir Hugh Low, Residen British Perak
• Pembiayaan : £7000 ditanggung oleh Kerajaan Negeri Perak.
• Status : sudah dibongkah WW II
• Panjang landasan : 13.1 Km (TAIPING 0.0 Km - SIMPANG 4.0 Km - MATANG ROAD 8.0 Km - PORT WELD 13.1 Km)

* Difahamkan, setiap landasan milik KTM Berhad (KTMB) mesti mempunyai tanah rizab seluas 20 kaki (6.6 meter) di kedua-dua belah rel. Ini bermakna, semua bangunan dan deretan rumah serta kedai di situ dibina di atas tanah milik KTMB.*

Gambar dirakam pada Jun 1885 apabila landasan sepanjang 8 batu dibuka secara rasmi dari Taiping ke Port Weld

Stesen Simpang

Stesen Port Weld

Ini saja yang tinggal (Picture : ktmrailwayfan member)

Papan tanda dikatakan sudah dialih dari kedudukan asal selepas tiangnya patah. Penduduk tempatan mengambil inisiatif membina semula tiang konkrit baru setinggi kira-kira dua meter dan diletakkan di depan Kedai Kopi Guang Ming, kira-kira 20 tahun lalu.Asalnya, kedai itu adalah Stesen Kereta api Port Weld menempatkan bilik pejabat, kaunter tiket tetapi kini dijadikan kedai kopi. Bagaimanapun, struktur asal bangunan itu masih dikekalkan termasuk tiang kayu utama yang dicat semula.Sehingga kini, semua rel landasan sudah dibongkah, saki baki yang ada sudah tenggelam di dalam simen bangunan, gudang dan deretan rumah kedai di pekan kecil Kuala Sepetang.

* FMSR - Federated Malay States Railway sebelum nama KTMB

Sumber: http://www.malayarailway.com/

Kuala Sepetang adalah Port Weld

Merujuk wikipedia; Kuala Sepetang merupakan nama asal bagi Port Weld. Kuala Sepetang adalah nama rasmi yang telah diisytiharkan oleh Kerajaan Negeri Perak. Kuala Sepetang terletak di kuala sungai yang menghadap Selat Melaka di sebelah barat iaitu di negeri Perak dalam daerah Taiping.

Tempat yang berhampiran dengannya ialah Matang, Au Long, Kamunting dan Taiping. Kawasan ini merupakan kawasan paya bakau yang sangat luas. Hutan paya bakau ini diuruskan oleh Jabatan Perhutanan Matang.

Sepetang merujuk kepada keindahan sinaran merah matahari di ufuk barat. [perlu rujukan] Sinar merah suria di titik horizon Selat Melaka boleh menimbulkan nostalgia kepada sesiapa sahaja yang pernah menikmatinya.

Kuala Sepetang kemudian ditukar nama kepada Port Weld. Menjadi kelaziman pegawai British untuk menamakan sesuatu tempat, bangunan dan jalan raya mengunakan nama sahabat-sahabat mereka dari British. Nama 'Weld' diambil daripada nama Sir Frederick Weld yang telah tiba di Taiping pada tahun 1881 dan meningkatkan kemudahan infrastruktur Taiping sebagai ibu negeri Perak. Ini termasuklah jalan raya, kegiatan industri, perlombongan, bangunan pentadbiran, sekolah dan sebagainya. Nama beliau turut diabadikan pada Jalan Weld Road (Jalan Raja Chulan) di Kuala Lumpur. Upper Weld Road di Singapura dan Weld Quay di Pulau Pinang. Beliau dilahirkan di Bridport, Dorset, England pada 9 Mei 1823 dan meninggal dunia di Chideock, New Zealand pada 20 Julai, 1891.

Sumber: http://wikipedia

Campurtangan Inggeris di Perak

Percampuran dasar Inggeris terhadap Negeri-negeri Melayu di akhir kurun ke 19 telah mendorongkan pihak British untuk mengubah sikap berdagang dan campurtangan dalam urusan politik dan pertadbiran - iaitu penjajahan secara langsung atau tidak langsung terhadap kesemua Negeri Melayu di Semenanjung.

 Peta lama Negeri Perak

Seperti helang kelaparan mereka hanya menunggu peluang dan ketika yang sesuai untuk menyambar terus kemakmuran Negeri Perak. Inggeris yang telah lama mengkaji sistem pentadbiran, struktur, sosial, ekonomi dan politik bumiputera di Negeri-Negeri Selat dan di negara-negara yang dijajahnya telah berjaya menyingkap segala aspek kehidupan masyarakat Melayu dan menggunakan kelemahan-kelemahan yang terdapat untuk menguasai terus Negeri Perak dengan memperalatkan institusi-institusi traditional. Peluang ini tercapai apabila berlaku perselisihan merebut takhta kerajaan semasa Sultan Ali Al-Mukamal Inayat Shah, Sultan Perak ke 24 mangkat di Sayong pada tahun 1871.

Raja Muda Abdullah yang bersemayam di Batak Rabit sepatutnya mudik ke Sayong untuk ditabalkan sebagai Sultan tetapi beliau enggan berbuat demikian. Ini telah mengakibatkan jenazah Almarhum tidak dapat dimakamkan selama sebulan, dan bagi menyelesaikan masaalah ini Raja Bendahara Ismail telah ditabalkan sebagai Sultan.

Maka berlakulah perselisihan yang berlarutan diantara Raja Abdullah dengan Sultan Ismail. Di samping ini terdapat pula pergaduhan besar dan sikap bermusuhan diantara dua kongsi gelap pelombong-pelombong Cina, Ghee Hin dan Hai San disekitar Kelian Puah dan Kelian Baharu dan berlarutan hingga ke negeri-negeri lain. Peperangan telah berlaku disepanjang tahun 1861- 1862 dan 1871-1874.

Pergaduhan-pergaduhan dan perselisihan merebut takhta kerajaan ini telah di pergunakan sepenuhnya oleh pihak Inggeris untuk mencampuri urusan dalam Negeri Perak supaya kepentingan mereka tidak terjejas dan kekayaan Negeri Perak dapat dieksplotasikan sepenuhnya bagi menampung keperluan ekonomi negara ibunda mereka.

Dengan kepintaran siasah dan ilmu penjajahan yang telah berkurun dipelajari, Inggeris telah berjaya memerangkap Raja Abdullah dan beberapa orang Orang Besar-Besar Perak untuk berunding di Pulau Pangkor. Wakil-wakil kongsi gelap Ghee Hin dan Hai San juga turut hadir bagi membalas jasa Inggeris yang telah banyak berbudi kepada mereka. Maka pada 20 Februari 1874 berlakulah satu detik sejarah yang tidak akan dilupakan oleh orang-orang Melayu Perak dan seluruh Semenanjung Tanah Melayu dengan termeterinya satu perjanjian yang di namakan Perjanjian Pangkor.

Perjanjian Pangor 1874

Kejayaan Inggeris dalam babak pertama dalam siri penjajahan mereka di Tanah Melayu ini telah menjatuhkan mertabat kuasa mutlak Raja Melayu terhadap tanah air mereka sendiri dengan hanya menjadi Sultan sebagai ketua agama Islam dan adat istiadat Melayu sahaja. Urusan pentadbiran dan ekonomi dalam negeri terserah bulat-bulat kepada budibicara Residen Inggeris yang secara langsung dipertanggungjawabkan oleh Gabenor Negeri Selat untuk melaksanakan rancangan pembangunan raksaksa - Sistem Residen.

Sir Andrew Clarke

Raja Abdullah

Perjanjian Pangkor dan perlaksanaan sistem Residen ini pada dasarnya telah dapat meredakan seketika persengketaan diantara golongan-golongan yang bersengketa dalam Negeri Perak. Dengan bersenjatakan Perjanjian Pangkor yang pada anggapan Inggeris akan dipatuhi oleh semua pihak dan tidak akan di tentang oleh orang-orang Melayu yang selama ini dianggap mudah di pergaul-gaulkan, J.W.W.Birch, Residen Inggeris yang pertama telah memulakan tugasnya tanpa menaruh sebarang buruk sangka atau perasaan curiga.

Orang Besar-Besar Perak dan Sultan Abdullah sendiri akhirnya menyedari akan kesilapan mereka menandatangani Perjanjian Pangkor yang secara langsung mengetepikan hak tradisi mereka dalam urusan kutipan cukai dan menguasai hasil mahsul dalam jajahan masing-masing telah menghadapi jalan buntu bagi menghadapi kekuatan kuasa penjajah Inggeris ini. Akhirnya mereka telah mengambil jalan singkat dengan membunuh J.W.W. Birch dan pengiring-pengiringnya di Pasir Salak pada 2 November 1875.

Berikutan daripada peistiwa berdarah ini Inggeris telah melancarkan perang besar-besaran terhadap orang-orang Melayu Perak dengan tujuan untuk menangkap pembunuh J.W.W. Birch. Pasukan-pasukan polis, tentera dan tentera laut Inggeris dibawah pimpinan Kapten Speedy telah mengepung perairan Perak. Rumah-rumah orang-orang Melayu yang disyaki telah dibakar, kota pertahanan orang-orang Melayu di Batak Rabit telah diserang habis-habisan dan akhirnya ditawan.

Inggeris terus mara disepanjang Sungai Perak dan membunuh tanpa belas kasihan. Sungguh pun kekurangan senjata dan tektik peperangan oarng-orang Melayu Perak masih mampu melawan serangan Inggeris seperti yang dilakukan di Kota Lama. Peperangan Perak ini telah berlanjutan hingga ke tahun 1876 dan akhirnya kesemua yang terlibat dalam peristiwa pembunuhan J.W.W. birch ditangkap dan dibicarakan peperangan ini ditamatkan.

Sumber: http://asamgaram2puteri.blogspot.com/

Sejarah Kota Ngah Ibrahim

Ngah Ibrahim merupakan seorang pembesar Melayu yang menjadi penentang dalam campur tangan British di dalam pentadbiran negeri Perak. Dia dituduh bersubahat membunuh Residen British di Perak, dan bersama-sama bapa mentuanya Laksamana Mohamad Amin telah dibuang negeri ke Kepulauan Seychelles. Ngah Ibrahim mati di Singapura dalam tahun 1895.

Sejarah

Nama penuh dan gelaran kebesarannya ialah Orang Kaya Menteri Paduka Tuan Ngah Ibrahim bin Jaafar. Ngah Ibrahim merupakan anak kepada Long Jaafar yang dijadikan Orang Besar Jajahan dengan gelaran Orang Kaya Menteri. Gelaran ini diberikan oleh Sultan Abdullah Mohammad Shah. Long Jaafar juga diberikan kuasa untuk membangunkan daerah Larut. Setelah Long Jaafar meninggal dunia dalam tahun 1857, gelaran dan kuasanya diturunkan kepada Ngah Ibrahim. Ngah Ibrahim mempunyai 3 orang isteri. Isterinya yang pertama adalah anak kepada Laksamana Mohamad Amin.

Ngah Ibrahim membangunkan sebuah kota, yang kini dipanggil Kota Ngah Ibrahim di Matang yang menjadi pusat pentadbirannya. Ngah Ibrahim merupakan Orang Kaya Jajahan, dan mempunyai visi meluas untuk memajukan daerah Larut Matang. Dalam tahun 1872, Ngah Ibrahim telah menggajikan Kapten Tristam Speedy sebagai Setiausaha (Pentadbir) di dalam wilayahnya. Untuk mengerjakan lombong bijih, Ngah Ibrahim mendapatkan perkhidmatan Kapitan Cina yang membawa kuli dari Negeri China.

Disebabkan wilayah Larut menjadi Anugerah Sultan kepada Long Jaafar dan keturunannya, kekayaan Larut tidak dikongsi bersama dengan Kerajaan Perak. Ngah Ibrahim membina sebuah kota di Matang dipanggil Kota Ngah Ibrahim. Di dalam kota tersebut, Ngah Ibrahim membina sebuah rumah besar (kini menjadi bangunan Muzium Matang). Ngah Ibrahim mengadakan sistem pentadbiran moden di wilayah Larut dan mempunyai pasukan polisnya sendiri, dan mempunyai seorang hakim untuk mengadili kes-kes tuntutan, seorang majistret dan juga Bendahari untuk memungut cukai dan mentadbir kewangan wilayah.

Ketegangan juga berlaku kerana wujud kejadian-kejadian yang dicetuskan oleh imigran-imigran China yang semakin ramai. Ini menyukarkan Ngah Ibrahim untuk mengawal keadaan. Untuk mengatasi masalah ini, beliau menubuhkan Pasukan Polis yang dianggotai oleh 40 orang Melayu. Akan tetapi Pasukan Polis ini gagal mengawal kekacauan-kekacauan dan kegiatan kongsi gelap yang dicetuskan oleh orang Cina.

Ngah Ibrahim tahu ia perlu menguatkan pasukan polisnya. Pasukan polis yang diwujudkan oleh Kapten Tristam Speedy dalam tahun 1873 terdiri dari 110 orang anggota Sikh yang diambil dari wilayah Patiala, Ludhiana dan Ferozepur di Punjab, India untuk menjadi Sepoi. Mereka dilengkapkan dengan senapang dan pistol, dan mempunyai 4 laras meriam Krupps.

Sumber: larutmatang.blogspot.com/

Kamunting

Sejarah Kamunting

Long Jaafar bin Long Abdul Latif(Datuk Paduka Setia)begitu sinonim dengan sejarah awal bandar Taiping dan Kamunting. Pada zaman mudanya, Long Jaafar telah pergi ke Bukit Gantang yang berada di bawah penguasaan mentuanya, Alang Alaiddin (Datuk Panglima Bukit Gantang). Ketika ini , kawasan Kamunting masih lagi hutan belantara.

Pada suatu hari,Long Jaafar telah mandi di sebatang sungai.Beliau mendapati pasir sungai itu berwarna hitam dan mengandungi bahan bijih timah.Maka dia pun berminat untuk mengusahakan perlombongan bijih timah secara besar-besaran.Tempat yang mula-mula sekali dijumpai bijih timah itu dinamakan Kelian Pauh(sekitar kawasan Penjara Taiping sekarang).Kelian bermaksud lombong atau galian manakala Pauh ialah sejenis buah mangga.Kelian Pauh merupakan nama lama bagi bandar Taiping.

Pada 1840, Long Jaafar telah membawa masuk 3 orang pelombong Cina untuk memulakan kerja-kerja perlombongan di Kelian Pauh (Taiping). Selain itu,penduduk Melayu di kawasan tersebut turut juga melombong tetapi hanya pada musim panas dan pada musim hujan, mereka menjalankan kerja-kerja melebur bijih timah.Dengan berbantukan orang Cina,pengeluaran bijih timah meningkat. Mengikut rekod,pada tahun 1844,bijih timah dari kawasan ini telah dieksport ke Pulau Pinang. Pada tahun 1848,Long Jaafar telah membawa masuk 20 orang pekerja Cina dari Pulau Pinang untuk bekerja dan membuka lombong di kawasan ini .

Pada suatu hari, seekor gajah peliharaannya yang digunakan untuk mengangkut bijih timah telah terlepas dan lari ke dalam hutan. Selama 3 hari gajah yang bernama Larut itu hilang kerana pergi berkubang di dalam sebuah paya,dalam rimba yang tidak berapa jauh dari kediaman Long Jaafar.Apabila ditangkap semula,didapati kaki dan badan gajah itu dipenuhi dengan lumpur berwarna hitam yang mengandungi pasir bijih timah.Akhirnya,Long Jaafar telah menemui sebuah lagi tempat baru yang kaya dengan bijih timah.Tempat itu dinamakan Kelian Bahru yang bermaksud lombong baru.Kelian Bahru ialah nama lama bagi Kamunting. Manakala daerah yang terdapat Kelian Pauh dan Kelian Bahru serta kawasan-kawasan sekitarnya dinamakan Larut,diambil sempena nama gajah yang menjumpai lombong bijih timah itu.

Kelian Bahru ( Kamunting) dibuka setelah bijih timah ditemui di kawasan ini. Kumpulan yang menempati kawasan ini ialah golongan Hakka yang dipanggil Fui Chew . Terdapat juga golongan Hakka yang dikenali sebagai Cina Macao tinggal di sini. Manakala di Kelian Pauh (Taiping) , lombong-lombong diusahakan oleh orang Cina Hakka, Chen Sang. Pada masa ini kebanyakan orang Melayu menempati kawasan Bukit Gantang dan Trong. Pada tahun 1850-an,bilangan pelombong Cina di sini berjumlah 5,000 orang dan meningkat kepada 35,000-40,000 orang menjelang tahun 1870-an.

Awal tahun 1860-an, jumlah penduduk Cina di Kelian Pauh adalah sebanyak 4,000 orang. Terdapat kira-kira 100 buah deretan rumah, antara 70-80 buah rumah kepunyaan Chen Sang dan tujuh buah kepunyaan Fui Chew . 3000 orang penduduknya ialah pelombong atau pekebun.20 buah lombong di Kelian Pauh dimiliki oleh Chen Sang dan tiga buah lagi dimiliki oleh Hakka Fui Chew. Penduduk Cina di Kelian Bahru berjumlah lebih kurang 2,200 orang. Mereka menempati antara 40 hingga 50 buah deretan rumah kongsi . 2000 orang penduduknya ialah pelombong dan selebihnya ialah pekebun sayur. 16 buah lombong di Kelian Bahru dikuasai oleh Hakka Fui Chew dan tiga buah lombong kepunyaan Hakka Chen Sang.

Sumber: http://www.cikgusejarah.com/

History of Taiping

The area developed quickly in the 19th century when tin was discovered. The mines attracted large numbers of settlers, particularly Chinese. Feuds began between the different groups of Chinese immigrants and became so bitter that, in the early 1870s, the British intervened and assumed control of the town. Taiping was the town center for the districts of Larut, Matang and Selama in Perak. Before 1937, Taiping was the capital of the state of Perakand was the center of a long drawn out war resulting in a change of rulership for the state. Taiping used to be known as Klian Pauh - Klian means mine and Pauh is a type of small-sized mango. Before the arrival of the British, the district (known in its earlier days as the The Larut Settlement) was governed by the Minister of Larut, Dato’ Long Jaafar (and later by his son Ngah Ibrahim) who was empowered by the Sultan of Perak at that time, to govern that territory.

Long Jaafar has been historically credited with the discovery of tin in Larut in 1848. According to legend, Long Jaafar had an elephant named Larut and he used to take this elephant with him when journeying between Bukit Gantang and Lubok Merbau. One day, the elephant went missing and when the elephant was eventually found three days later when Long Jaafar noticed tin ore embedded in the mud that was on the elephant’s legs. It is said that this is how Larut got its name. Eventually in 1850, the Larut district was bestowed on Long Jaafar by Raja Muda Ngah Ali and the Chiefs of Perak, Temenggong, Panglima Bukit Gantang, Panglima Kinta, Syahbandar and Seri Adika Raja. Some time later, the Sultan of Perak, Sultan Abdullah I, died in 1857 and a series of Sultan succession disputes ensued. Unhappy with the abuse and favoritism of various royalties, rival Malay camps took sides with one or the other of the two great Chinese secret societies present in that place.

Tin mining in Taiping, circa 1880. (Source: Arkib Negara Malaysia)

Long Jaafar established and developed his administrative center at Bukit Gantang and made Kuala Sungai Limau at Trong the principal harbour of the Larut Settlement. In 1857, Long Jaafar was succeeded by his son, Ngah Ibrahim. Sultan Jaafar Muazzam Shah presented an acknowledgement letter to Ngah Ibrahim on 24 May 1858. This letter was signed by Sultan Jaafar, Raja Muda Ngah Ali and the Raja Bendahara of Perak. In the time of Ngah Ibrahim, the Chinese increased in number and in early 1860, two large groups were formed by the Chinese, the “Five Associations” whose members worked in the mines of Klian Pauh and the “Four Associations” whose members worked in the mines of Klian Baharu.

Mining rights were given to the Hakka “Five Associations” or Go-Kuan (五館 or 五群) and the Cantonese “Four Associations” or Si-Kuan (四館). Chung Keng Quee (鄭景貴) was leader of the Hakka Go-Kuan and the Hai San (海山) society they belonged to and began to operate his tin mines in Larut in1860. Larut was destined to be plagued by four major wars between members of both the Ghee Hin Society (義興私會黨) that owned the Cantonese Go-Kuan and the Hakka Hai San society. Many Hakka fled China when the Taiping Rebellion broke out there and found work in the mines of Chung Keng Quee establishing his position over the mining area in Larut as leader of the Hai San from 1860 to 1884.

The capital of Perak was moved from Bandar Baru (New Town) to Taiping after Datok Maharaja Lela assassinated the first British Resident of Perak, Mr.James Wheeler Woodford Birch at Pasir Salak in 1875. In 1937, the capital of Perak was moved from Taiping to Ipoh.

The town’s mining industry continued to thrive; the country’s first railway was built to transport tin from Taiping to Port Weld (now known as Kuala Sepetang) at the coast for export. The first train in Malaysia to take its schedule was on June 1 1885.

Perak Museum in Taiping. (Source: Arkib Negara Malaysia)

By 1900, an English language school, a newspaper, and the Perak Museum (the oldest in Malaysia) had been established.

Source: Wikipedia

Sejarah Taiping

Mengikut sejarah, bandar Taiping telah dibangunkan oleh penjajah Inggeris pada awal tahun 1880-an yang mana pada ketika itu, daerah ini kaya dengan sumber hasil bijih timahnya di sekitar Sungai Larut. Sebelum kedatangan British, daerah ini (pada masa dahulunya dikenali sebagai Jajahan Larut) telah ditadbir oleh Menteri Larut iaitu Dato' Long Jaafar yang telah diberi kuasa oleh Sultan Perak pada ketika dulu untuk mentadbir jajahan ini. Long Jaafar telah membina pusat pentadbirannya di Bukit Gantang dan menjadikan Kuala Sg. Limau di Trong sebagai pelabuhan utama Jajahan Larut.

Apabila British menjajah negeri Perak sejurus Perjanjian Pangkor ditandatangani pada tahun 1874 di Pangkor, Jajahan Larut telah ditadbir oleh Kapten Tristam Speedy sebagai Penolong Residen British. Residen British Pertama di Perak adalah J.W.W. Birch pula mendiami Pasir Salak yang ketika itu dijadikan sebagai Pusat Pentadbiran British. Apabila peristiwa berdarah berlaku di Pasir Salak yang menyaksikan J.W.W. Birch dibunuh oleh pahlawan-pahlawan Melayu Perak yang diketuai oleh Datuk Sagor dan Datuk Maharajalela pada 2 November 1875, pihak British telah memindahkan pentadbiran Negeri Perak ke Bandar Taiping pada 1880-an.

Asalnya, British bertumpu ke sini kerana kekayaan lombong bijih timahnya, yang dijumpai pada 1840-an oleh seorang pemuda tempatan bernama Long Ja'afar ketika sibuk mandi jeram di Larut, Perak. Dia kemudian membawa masuk sekumpulan pelombong Cina dari Pulau Pinang untuk membantu kerja melombong di Klian Pauh. Kumpulan ini adalah ahli kepada Hai San, 'kumpulan rahsia' Cina dari Pulau Pinang dan diketuai Chung Keng Kooi. Tidak lama kemudian, sekumpulan pelombong lain dikenali sebagai Ghee Hin berhijrah ke kawasan berdekatan dikenali sebagai Klian Baru. Asalnya, longgokan bijih timah dijumpai di kolam lumpur bekas tapak kaki gajah. Pada 1861, pergaduhan tercetus antara pelombong di Klian Pauh dan Klian Baru berikutan kawalan terhadap kawasan lombong. Ngah Ibrahim, yang menggantikan bapanya, Long Ja'afar pada 1857, melantik Kapten Speedy dan askar India untuk mematahkan beberapa siri peperangan dalam Perang Larut. Hanya apabila fasa sejarah ini selesai, Taiping yang bermakna 'ketenangan abadi' dalam Bahasa Cina, mula diduduki oleh Hai San. Satu lagi bandar baru, Kamunting muncul

Bandar Taiping

Bandar Taiping merupakan ibu kota bagi daerah Larut, Matang dan Selama. Sebelum 1937, Taiping merupakan ibu negeri Perak. Nama lama Taiping ialah Klian Pauh. Klian bermaksud lombong. Pauh pula ialah sejenis buah mangga bersaiz kecil.

Taiping bermaksud "AMAN" atau "DAMAI" dalam bahasa Mandarin. Tercetus dari pertelingkahan puak-puak pendatang negara China yang melakukan aktiviti perlombongan bijih timah di daerah Larut iaitu Ghee Hin dan Hai San, yang begitu ramai di Kelian Pauh ketika itu. Persatuan kongsi gelap dari dua puak ini telah bertelingkah kerana lombong bijih timah dan jalan air. Setelah mendapat kata sepakat untuk berdamai, Taiping telah dipilih sebagai nama baru bagi bandar di daerah Larut.

Mengikut bancian yang dijalankan oleh Jabatan Perangkaan Malaysia pada tahun 2000, taburan penduduk di bandar ini adalah seramai 199,330 orang

Sejarah

• 1880-an bandar Taiping telah dibangunkan oleh penjajah Inggeris kerana daerah ini kaya dengan sumber hasil bijih timahnya di sekitar Sungai Larut. Sebelum kedatangan British, daerah ini (pada masa dahulunya dikenali sebagai Jajahan Larut) telah ditadbir oleh Menteri Larut iaitu Dato' Long Jaafar yang telah diberi kuasa oleh Sultan Perak pada ketika dulu untuk mentadbir jajahan ini. Long Jaafar telah membina pusat pentadbirannya di Bukit Gantang dan menjadikan Kuala Sungai Limau di Trong sebagai pelabuhan utama Jajahan Larut.
• 1874 setelah British menjajah negeri Perak sejurus Perjanjian Pangkor ditandatangani di Pangkor, Jajahan Larut telah ditadbir oleh Kapten Speedy sebagai Penolong Residen British.
• 1880-an ibu negeri Perak dipindah dari Bandar Baru ke bandar Taiping setelah J.W.W. Birch dibunuh oleh Dato' Maharaja Lela di Pasir Salak pada tahun 1875.
• 1937 Taiping tidak lagi menjadi ibu negeri Perak. Ipoh dipilih sebagai ibu negeri kerana terletak di tengah-tengah negeri Perak.

Lokasi

View Larger MapTaiping terletak di koordinat 4.8° Utara dan 104.7° Timur.

Pekan-pekan yang berhampiran dengan Taiping ialah Aulong, Assam Kumbang, Simpang, Trong, Sungai Tinggi, Pokok Assam, Changkat Jering, Batu Kurau dan Kamunting.

Muka bumi

Taiping terletak di atas muka bumi yang tinggi terutamanya di bahagian Bukit Larut. Gunung Hijau (1448 meter) adalah gunung tertinggi di sini. Bandar merupakan tempat paling kerap menerima hujan yang lebat, hampir 320 hari setahun. Lantaran itu muka buminya basah terutama di Taman Tasik Taiping. Hujan yang diterima ialah jenis hujan bukit iaitu dari Banjaran Bintang di sebelah Timur. Namun begitu Taiping tidaklah dilanda banjir kecuali kawasan paya bakau di sebelah Barat.



Sumber: http://yasis88.angelfire.com/